اولین سامانه جامع جستجو بین المللی کالا

6 پيشنهاد کميسيون گردشگري اتاق ايران براي مديريت تعطيلات

کميسيون گردشگري اتاق ايران طي گزارشي به بررسي معضلات موجود در بحث گردشگري به هنگان تعطيلات در کشور پرداخته و در نهايت 6 راهکار براي مديريت راهبردي اين مسئله ارانه مي دهد.

کميسيون گردشگري اتاق ايران طي گزارشي به بررسي معضلات موجود در بحث گردشگري به هنگان تعطيلات در کشور پرداخته و در نهايت 6 راهکار براي مديريت راهبردي اين مسئله ارانه مي دهد.

مردم در حالي تابستان خود را شروع کرده‌اند که پيش‌بيني مي‌شود در نخستين موج سفرهاي تابستاني طبق روال هر سال، صفوف طولاني اتومبيل‌هايي که راهي شمال کشور مي‌شوند، در ترافيک باقي بمانند و به اين ترتيب مردم فرصت تفريح و فراغت را از دست بدهند و بار ديگر آسيب‌هاي جبران‌ناپذيري به مقاصد سنتي سفر وارد آيد. در ايران دو دوره تعطيلات عمده، يکي در نوروز و ديگري در تابستان وجود دارد و تعطيلات آخر هفته نيز به صورت رسمي تنها يک روز است. به‌دليل چرخش تعطيلات مناسبتي در روزهاي مختلف هفته، در موارد بسياري نظير تعطيلات پيش‌رو، پيش مي‌آيد که روزهاي کاري بين روزهاي غيرکاري قرار مي‌گيرد؛ اتفاقي که از يک طرف وضعيتي مبهم را در استفاده مردم از روزهاي کاري و پرداختن به امور جاري خود يا تفريح و فراغت ايجاد مي‌کند و از طرف ديگر امکان برنامه‌ريزي ميان‌مدت و بلندمدت را براي کسب‌وکارها و سياست‌گذاران محدود مي‌سازد. بنابراين به باور کارشناسان، امروزه با توجه به افزايش تقاضاي سفر و جابه‌جايي‌هاي افراد و سنگين‌تر شدن کفه ترازوي تاثيرات منفي نسبت به اثرات مثبت آن، ساماندهي تعطيلات و مديريت توزيع بهينه مکاني و زماني آن، بيش از پيش ضروري به نظر مي‌آيد. کميسيون گردشگري اتاق بازرگاني ايران در گزارشي ضمن بررسي روندهاي گردشگري داخلي در زمان تعطيلات کاري و آموزشي، تحليل برخي عوامل موثر بر چگونگي جابه‌جايي گردشگران و لزوم توجه به توزيع زماني و مکاني گردشگري داخلي کشور، اثر تعطيلات بر ابعاد اقتصادي، اجتماعي-فرهنگي و محيط زيستي نيز مورد بررسي قرار داده و در نهايت 6 پيشنهاد براي توزيع زماني و مکاني سفر ارائه کرده است.

دو گزينه باخت-باخت!

طبق اين گزارش که از سوي محمود حسن‌پور و مرضيه شاهي‌سوندي مورد نگارش قرار گرفته است، گردشگري داخلي مي‌تواند سهمي بيش از 30 درصد توليد ناخالص داخلي را از آن خود کند و حدود 60 درصد اقتصاد گردشگري ناشي از مصرف اين نوع گردشگري تخمين زده مي‌شود. در همين حال، بسياري از سفرهاي گردشگران، به‌ويژه گردشگران داخلي يک کشور، تحت تاثير کميت و کيفيت تعطيلات آن کشور است. به بيان ديگر، مدت تعطيلات، پراکندگي و زمان وقوع آن در تقويم کاري و آموزشي، تنوع و نحوه گذراندن آن، بازنمايي از سبک زندگي اقتصادي و اجتماعي مردم يک جامعه است. بر اين اساس مساله اين است که چگونه مي‌توان کميت و کيفيت زماني و مکاني تعطيلات را ارتقا بخشيد.

طبق گزارش اتاق ايران، هم‌اکنون تمرکز ايام تعطيل در دو دوره سال و فقدان تعطيلات دوروزه آخرهفته، دو گزينه را پيش روي مردم قرار مي‌دهد؛ نخست آنکه در خانه بمانند و عطاي سفر را به لقايش ببخشند و از مشکلات ناشي از آن در ايام شلوغ در امان باشند و دوم اينکه مانند سايرين به يکباره به مقصدهاي سنتي و شناخته شده هجوم برند و مشکلات آن را تحمل کنند. در اين شرايط است که تقاضاهاي بيش از حد ظرفيت در فصول پرسفر، چالش‌هاي متعددي همچون مشکلاتي در ابعاد اقتصادي، اجتماعي-فرهنگي و زيست‌محيطي گريبان‌گير جامعه مي‌کند. مسائلي همچون مصرف بيهوده انرژي و آلودگي زيست‌محيطي، تراکم و حوادث ناشي از ازدياد ترافيک خودروهاي شخصي، ازدحام در جاذبه‌ها و اماکن ديدني مقصد، سيستم برنامه‌ريزي و سازماندهي خاصي را مي‌طلبد که نقش ويژه‌اي در ارتقاي کيفي و کمي بهره‌برداري از ايام تعطيل دارد.

از سوي ديگر به گفته مسوولان، هدف از ساماندهي تعطيلات فقط افزايش روزهاي تعطيل نيست؛ بلکه مديريت تعطيلات و گنجاندن تعطيلات رسمي در تمامي فصل‌هاي سال است و در واقع افزايش تعطيلات فقط به شرطي به نفع گردشگري کشور است که ساماندهي شده باشد. همچنين، علاوه‌بر توزيع مناسب زماني، جهت توزيع مکاني و ساماندهي مکان‌هاي گردشگري براي کاهش و پيشگيري از اثرات منفي اشاره‌شده نيز بايد برنامه‌ريزي دقيق و صحيحي انجام شود؛ چرا که در حال حاضر توزيع مکاني سفرهاي افراد در دو تعطيلات عمده بهاري و تابستاني متمرکز بر برخي شهرها و مقاصد معين است.

چهار راهکار توزيع سفر

کارشناسان در گزارش مذکور، چهار راهکار براي توزيع مناسب زماني و مکاني سفر ارائه کرده‌اند. فرهنگ‌سازي، آموزش و آگاهي‌بخشي؛ تعديل قيمت و افزايش کيفيت خدمات؛ توزيع متوازن عرضه و تقاضا و مديريت تاثيرات چهار راهکار ارائه‌شده در اين زمينه هستند. بر اين اساس، گام اول فرآيند ساماندهي تعطيلات و توزيع مناسب سفر، فرهنگ‌سازي، آموزش صحيح و آگاهي‌بخشي پيوسته جامعه ميزبان و ميهمان عنوان مي‌شود. به باور محققان، گردشگري داخلي ايران اگر بخواهد به سمت پايداري سوق پيدا کند، بايد درک معناداري از تجربه سفر و نحوه ميزباني و ميهماني کسب کند. ارتقاي سطح سواد و فرهنگ سفر در ميان لايه‌هاي مختلف جامعه نسبت به مسووليت‌هاي شهروندي و اجتماعي‌ در قبال حفظ محيط‌هاي تاريخي و طبيعي، ظرفيت تحمل آنها و احترام به سنت و رسوم جامعه محلي و اختصاص بودجه کافي براي اين منظور از سوي مسوولان از اصلي‌ترين نشانه‌هاي گردشگري پايدار است. همچنين اگر پيش از هر نوع برنامه‌ريزي، اهداف و الگوهاي رفتاري مسافران شناسايي شود، مي‌توان رضايتمندي گردشگران را تضمين کرد.

سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري در قامت اصلي‌ترين نهاد خط‌مشي‌گذار و تصميم‌گيرنده دولتي بايد در راستاي فرهنگ‌سازي، نقش نظارتي، حمايتي و هماهنگ‌کننده خود را به خوبي ايفا و در واقع محوري‌تر عمل کند. بخش خصوصي درگير در اين صنعت نيز براي پر کردن خلأ آموزش لازم است با نگاه به منافع بلندمدت مادي و معنوي گردشگري پايدارتر محصولات و بسته‌هايي را طراحي کنند که در راستاي توزيع منافع حاصل از آن به‌ويژه در مناطق دورافتاده‌تر باشد. رسانه‌ها نيز مي‌توانند اقداماتي جهت تغيير نگاه مردم نسبت به سفر انجام دهند و به اين ترتيب انتخاب مسيرهاي جديد به جاي مسيرهاي سنتي سفر را رواج داده و از شتابزدگي و عجله در سفر بکاهند. همچنين جامعه ميزبان آگاه از امکانات و منابع خود نيز مي‌توانند با همساز کردن محصولات و خدمات گردشگري با نيازهاي گردشگران پايدار، آنها را به بازديد مجدد تشويق و به سفيران بومي گردشگري خود تبديل کنند.

از سوي ديگر به اعتقاد محققان، کاهش قيمت خدمات گردشگري در کشور بيش از هر چيز در گرو رشد و توسعه زيرساخت‌هاي گردشگري استاندارد است. افزايش زيرساخت‌ها، توان ارائه خدمات متنوع را در بعد عرضه گردشگري افزايش داده و با ايجاد رقابت و افزايش سطح عرضه، منجر به تعديل قيمت خدمات در مقصد و در نتيجه کاهش هزينه سفر مي‌شود. همچنين استقبال گردشگران از مقاصد ناشناخته‌تر و غيرسنتي سرمايه‌گذاران را به افزايش سرمايه‌گذاري در آن منطقه ترغيب مي‌کند و در نتيجه افزايش زيرساخت‌ها، رقابت در اين حوزه شکل مي‌گيرد. در نتيجه ارتقا و گسترش خدمات و زيرساخت‌ها با افزايش سطح عرضه و رقابت، به صورت طبيعي قيمت‌ها کاهش مي‌يابند. بانک‌ها نيز نهاد ديگري هستند که مي‌توانند در کاهش هزينه‌ها نقش موثري ايفا کنند. آنها مي‌توانند سيستمي را براي سپرده‌گذاري در حوزه گردشگري طراحي و امکانات ويژه‌اي به صاحبان سپرده ارائه کنند.

در اثر اين فرآيند، کسب‌وکارهاي گردشگري رونق مي‌گيرند، فرهنگ صحيح سفر ترويج و در نهايت به ارزاني سفر منجر مي‌شود. همچنين اختصاص دادن کمک‌هزينه سفر به افرادي که به مکان‌هاي کمترشناخته‌شده سفر مي‌کنند، مي‌تواند گامي ديگر در جهت تشويق افراد به استفاده از منافع توزيع مکاني باشد. ارائه يارانه از سوي دستگاه‌هاي متولي گردشگري کشور به فعالان اين حوزه در بخش خصوصي و در نظر گرفتن معافيت‌هاي مالياتي براي برگزارکنندگان آن، راه ديگري براي تعديل قيمت‌ها به شمار مي‌رود. به علاوه، آژانس‌هاي مسافرتي و مجريان تور، نيازمند بهبود بخشيدن محصولات، کيفيت آنها و خدماتي هستند که به مذاق گردشگران داخلي خوش آيد و در واقع به لحاظ هزينه متنوع باشند. در واقع، توزيع مکاني چند مزيت دارد؛ افراد را به سفر کردن تشويق مي‌‌کند، مکان‌ها و جذابيت‌هاي جديدي از کشور را معرفي مي‌کند، جامعه محلي را از مزاياي اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي حاصل از رفت و آمد گردشگر برخوردار مي‌سازد.

از سوي ديگر طبق گزارش اتاق ايران، پتانسيل سفر با تورهاي کارشناسي‌‌شده نيز علاوه‌بر کاهش هزينه‌ها به گونه‌ا‌ي موثر به کاهش معضلات و آسيب‌هاي ناشي از شيوه‌هاي رايج کنوني سفر منجر خواهد شد؛ معضلاتي نظير انتخاب مقاصد سنتي و تحميل بار ترافيکي در مسيرهاي منتهي به آنها، تخريب محيط زيست، کاهش بهره‌وري زماني در طول سفر، عدم کسب آگاهي کافي نسبت به مقاصد و سردرگمي در مسيرها، نبردن بهره کافي از امکانات و جاذبه‌هاي گردشگري مقصد و عدم برقراري تعامل شايسته با جوامع محلي به‌دليل تفاوت‌هاي فرهنگي. برقراري توازن ميان تعداد گردشگران، ظرفيت جاذبه‌ها و زيرساخت‌هاي گردشگري نيز از نظر کارشناسان و فعالان گردشگري امري الزامي است. در راستاي توسعه گردشگري پايدار، بايد برنامه‌ريزي فضايي و توزيع مکاني گردشگري در کشور به‌ويژه سفر به مناطق محروم از منافع بالقوه گردشگري صورت گيرد. انتشار عادلانه ثروت با مشمول کردن مناطق مختلف در مسير جريان گردشگري، مي‌تواند به حجم انبوه و بي‌برنامه سفرهاي داخلي نوروز و تابستان سر و ساماني دهد، بر رضايت مسافران در دوران اوج تقاضا از کيفيت انتظار رفته خدمات ارائه شده بيفزايد، به فرهنگ و رسوم اقوام گوناگون کشور هويتي دوباره بخشد و در نهايت از تخريب محيط زيست و ميراث فرهنگي کشور ممانعت به عمل آورد.

با تنوع بخشيدن به مقاصد سفر و معرفي ظرفيت‌ها و جذابيت‌هاي قومي، فرهنگي، تاريخي و طبيعي مسير تقاضا به سمت ديگري هدايت مي‌شود که انگيزه‌اي براي توسعه کسب و کارهاي گردشگري و توسعه زيرساخت‌ها در اين مناطق خواهد بود و همين عامل از سويي ديگر به جذب بيشتر گردشگران به اين مناطق کمتر توسعه‌يافته از منظر گردشگري مي‌انجامد. از اين‌رو با مديريت توزيع سفر به همراه فرهنگ‌سازي سفر گروهي و ارائه تخفيفات و تسهيلات ويژه براي گردشگراني که در فصول غيرپيک سفر مي‌کنند، تمام گستره جغرافيايي کشور را مي‌توان زير چتر گردشگري و منافع حاصل از آن قرار داد و به هدف توزيع مکاني سفر دست يافت. براساس اين گزارش، تاثيرات گردشگري نيز وقتي خود را نمايان مي‌کنند که گردشگران بيشتر از ظرفيت تحمل ادراکي و فيزيکي يک مقصد، از آن بازديد کنند. دانش زماني و مکاني در خصوص پرتکرارترين و کم تکرارترين مسيرها و مقصدها مي‌تواند کمک کند تا زمان‌ها و مکان‌هايي که پتانسيل پذيرفتن تاثيرات منفي اقتصادي، اجتماعي، محيطي و فرهنگي را دارند، شناسايي شوند و با تغيير زمان، مسير و مقصدهاي شلوغ به زمان، مسير و مقصدهاي جايگزين و خلوت از شدت اين تاثيرات منفي کاسته شود. در واقع، درک و پيش‌بيني رفتار گردشگران و نحوه پرداخت مکاني و زماني آنها در سفر، بخش قابل توجهي از برنامه‌ريزي مقصد محلي گردشگري خواهد بود.

چرايي بازنگري در تعطيلات

به باور کارشناسان، با مديريت و ساماندهي ايام تعطيل در ايران از طريق کاهش وقفه اداري در بهار و وقفه آموزشي در تابستان و همچنين افزايش تعطيلات آخر هفته به دوروز و برقراري ايام تعطيل در زمستان، مي‌توان به طيف گسترده نيازهاي جامعه در ارتباط با گذراندن کمي و کيفي اوقات فراغت و رفتن به تعطيلات، پاسخي درخور داد. در واقع، بررسي امکان تعادل‌بخشي به توزيع مکاني و زماني تعطيلات با تعريف کردن تعطيلات زمستاني و بازنگري در ايام تعطيل سالانه مذهبي و ملي و همچنين بازانديشي در مورد ساعات کار سازمان‌ها و دستگاه‌هاي اجرايي مختلف به کاهش اثرات منفي اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي و افزايش اثرات مثبت حاصل از نظم‌دهي تعطيلات کمک شاياني خواهد کرد. بر همين اساس، گزارش اتاق ايران 6 پيشنهاد راهبردي را در اين زمينه براي خط‌مشي‌گذاران دولتي و خصوصي حوزه گردشگري ارائه کرده است.

پيشنهاد اول به روز کردن آمار است. طبق اين پيشنهاد، سازمان‌هاي مسوول دولتي بايد بتوانند براي پيش‌بيني‌هاي بهتر روندهاي گردشگري طي ايام مختلف تعطيل، آمارهاي خود را پيوسته به‌روز کنند و به گردآوري داده‌هايي مانند تعداد گردشگران داخلي، شهرها و استان‌هايي که بيشترين بازديدکننده را داشتند، الگوهاي هزينه‌کرد آنها، جاذبه‌هاي مورد بازديد بيشتر، وسايل نقليه سفر، ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي، اثرات وارد‌شده بر بدنه اقتصاد، جامعه و محيط‌زيست، بپردازند. جمع‌آوري اطلاعات جابه‌جايي براي شناسايي گلوگاه‌ها و موانع انفصال در جريان عبور و مرور از اقامتگاه به جاذبه و ساير مقاصد پيشنهاد بعدي کارشناسان در اين گزارش است. با کمک سيستم‌هاي اطلاعاتي نظير سيستم اطلاعاتي جغرافيايي مي‌توان تراکم توزيع گردشگران را در زمان‌هاي مختلف شبيه‌سازي کرد. اطلاع از اين موضوع که گردشگران کدام مسيرها و مقصدها را ترجيح مي‌دهند مي‌تواند امکانات، تسهيلات و جاذبه‌هاي موجود، برنامه‌ريزي براي جاذبه‌هاي جديد و بازاريابي آنها را بهتر تعريف کند. همچنين اطلاعات از مسيرهاي جاذبه‌هاي گردشگري موجب شناسايي موانع منطقه، گره‌ها و مناسب‌ترين راه‌حل و مسيرها مي‌شود.

اين اطلاعات حتي مي‌تواند کمک کند تا در همان مسيرهاي رايج محصولات جديد توسعه يابد. بهره‌برداري درست از اين اطلاعات مي‌تواند به مثبت شدن و ماندگاري تصوير مقصد در ذهن گردشگران و همچنين هويت‌بخشي به مکان کمک کند. اين کارشناسان همچنين پيشنهاد نظارت و تحليل روندهاي رفتار حمل و نقل را ارائه کرده‌اند. به باور آنها، شبکه حمل‌ونقل نقش بارزي در توسعه مقاصد پايدار و قابل زيست بازي مي‌کند. به‌منظور درک تاثيرات خط‌مشي‌هاي موجود و برنامه‌ريزي آينده، اين تحليل‌ها از اهميت زيادي برخوردار است. طراحي مسيرهاي گردشگري با موضوعيت خاص و تبديل مسير به يک مقصد نيز پيشنهاد چهارم در اين زمينه است. هر جاذبه يا مکان در يک مسير مشخص مي‌تواند حداقل براي يک بخش از مسافران به توقف بينجامد.

معافيت مالياتي سازمان‌يافته فعاليت‌هاي گردشگري براي ارزان شدن بسته‌هاي سفر و توزيع مکاني سفر به مقاصد جديد نيز دو پيشنهاد ديگر هستند. به اعتقاد کارشناسان، توزيع مکاني سفر با ناشناخته‌ها و مقاصد غيرسنتي مي‌تواند تا حد قابل توجهي از مشکلات اين حوزه مانند ترافيک و حوادث بکاهد و نکات مثبتي مانند ايجاد شغل و تمرکززدايي از کلان‌شهرها را به دنبال داشته باشد. بر اين اساس، براي رسيدن به اين مهم علاوه‌بر تبليغات جاذبه‌هاي گردشگري سراسر کشور اين باور را نيز در گردشگران ايجاد مي‌کند که مسيري که آنها تا مقصد اصلي خود پشت سر مي‌گذارند، جزئي از مقصد سفر است که با برنامه‌ريزي مي‌تواند سبب تجربه سفرهاي خاطره‌انگيزتري شود.






منبع خبر: اتاق ایران